
Masjidlar, karvonsaroylarning firuza gumbazlari, koshinlar bilan bezatilgan, ochiq devor va madrasa gumbazlari bilan zamon pardasini ochgan Samarqand ochiq osmon ostidagi muzeyni eslatadi.
Toshkent shahar hokimligining moliyaviy ko‘magi tufayli “Polsha sinfi” yoshlar guruhi Sharqning bu buyuk merosi bilan yaqindan tanishish imkoniga ega bo‘ldi.
Samarqand haqidagi hayratlanarli hikoyalarni tinglar ekanmiz, Amir Temur buyuk saltanat hukmdori bo‘lgan, Chingizxon qo‘shini bosqinchilik bilan bostirib kirgan, bepoyon hududning go‘zalligiga qoyil qolgan o‘sha olis kunlardagi voqealarni ko‘rgandek bo‘ldik. Yulduzli osmon, koinotning tuzilishi haqida o’ylash va ilmiy kashfiyotlar qilish, bugungi kungacha saqlanib qolgan afsonalar.
Va bu afsonalardan biri:
Amir Temur yurish oldidan oshpazini chaqirib, shunday taom o‘ylab topishni buyuribdiki, askarlar oz-ozdan ochlikni to‘ydirsin, keyin esa uzoq vaqt ovqatsiz, suvsiz yursin.
Oshpaz uzoq o‘ylanib, sabzi va go‘shtli qaynatilgan guruchni o‘ylab topdi. Va ular aralashtirmasdan idishga xizmat qilishdi, uni qatlamlarda katta plastinka ustiga qo’yishdi: birinchi qatlam guruch, keyin sabzi, tepada esa go’sht. Amir Temurga taom shu qadar yoqdiki, u o‘z mulkidagi boshqa shaharlarga palov yuborishni buyurdi. Menga u yerda suzish ham yoqdi.
To‘g‘ri, bir lahza bo‘ldi – yo‘l davomida palov sovib ketdi, isinish uchun uni aralashtirib yuborishdi. Shuning uchun ham boshqa shaharlarda aralash palovni tatib ko‘rishgan va shunday bo‘lishi kerak, deb hisoblashgan.
Shu bois samarqandliklarga aralash palov berilsa, ranjiydi – bu palov qotib qolganini bildiradi.
Shuningdek, mehmonlarni davolaganda, turli taomlar bilan to‘kin dasturxon yozayotganda, an’anaga ko‘ra, palov oxirgi marta tortilishini ham bilib oldik. Palov har qanday bayramning oxirgi taomidir. Agar u tortilgan bo’lsa, unda tez orada uyga qaytish vaqti keldi. Bizda ham shunday bo‘ldi: haqiqiy Samarqand palovini tatib ko‘rganimizdan so‘ng, qaytishga yo‘lga tushdik!